نمایش مبدأ برای CMD

== CMD چیست؟ ==

'''CMD (Command Prompt)''' یک رابط خط فرمان (Command Line Interface) در سیستم‌عامل ویندوز است که با نوشتن دستورات متنی، امکان اجرای عملیات مختلف (مدیریت فایل‌ها، شبکه، سیستم و...) را بدون نیاز به رابط گرافیکی فراهم می‌کند. نسخهٔ پیشرفته‌تر آن '''PowerShell''' است که قابلیت‌های بیشتری دارد.

== باز کردن CMD ==
{| class="wikitable" style="direction:rtl; width:100%;"
|-
! توضیح !! روش
|-
| باز کردن ساده || کلید Win را بزنید، بنویسید cmd و Enter بزنید
|-
| باز کردن با دسترسی مدیر (Administrator) || جستجوی cmd، سپس کلیک راست و انتخاب Run as administrator
|-
| باز کردن از مسیر یک پوشهٔ خاص || در File Explorer داخل پوشه، در نوار آدرس بنویسید cmd و Enter بزنید
|}

== مفاهیم پایه ==

* '''Path (مسیر)''': آدرس یک فایل یا پوشه در سیستم، مثل <code style="direction:ltr;">C:\Users\Name</code>
* '''Directory (دایرکتوری)''': معادل پوشه (Folder)
* '''Argument / Parameter''': مقادیر اضافه که همراه یک دستور نوشته می‌شوند تا رفتار آن را مشخص کنند
* '''Flag / Switch''': گزینه‌های اختیاری یک دستور، معمولاً با علامت <code style="direction:ltr;">/</code> نوشته می‌شوند (مثل <code style="direction:ltr;">/?</code>)
* '''Environment Variable (متغیر محیطی)''': مقادیری که در سطح سیستم تعریف شده و توسط برنامه‌ها قابل استفاده‌اند (مثل <code style="direction:ltr;">PATH</code>)
* '''Batch File''': فایلی با پسوند <code style="direction:ltr;">.bat</code> که مجموعه‌ای از دستورات CMD را به‌صورت خودکار اجرا می‌کند

== ناوبری بین پوشه‌ها ==
{| class="wikitable" style="direction:rtl; width:100%;"
|-
! توضیح !! دستور
|-
| نمایش مسیر فعلی || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">cd</code>
|-
| رفتن به یک پوشهٔ مشخص || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">cd [مسیر]</code>
|-
| رفتن به پوشهٔ بالاتر || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">cd ..</code>
|-
| رفتن به ریشهٔ درایو فعلی || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">cd \</code>
|-
| تغییر درایو (مثلاً به D) || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">D:</code>
|-
| نمایش لیست فایل‌ها و پوشه‌ها || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">dir</code>
|-
| پاک کردن صفحهٔ نمایش || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">cls</code>
|-
| رفتن به یک پوشهٔ مشخص || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">cd [مسیر]</code>
|-
| رفتن به پوشهٔ بالاتر || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">cd ..</code>
|-
| رفتن دو سطح بالاتر || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">cd ..\..</code>
|-
| رفتن به ریشهٔ درایو فعلی || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">cd \</code>
|-
| رفتن به پوشهٔ کاربری (Home) || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">cd %userprofile%</code>
|-
| تغییر درایو (مثلاً به D) || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">D:</code>
|-
| نمایش لیست فایل‌ها و پوشه‌ها || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">dir</code>
|-
| نمایش لیست به همراه زیرپوشه‌ها || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">dir /s</code>
|-
| نمایش فقط نام فایل‌ها (بدون جزئیات) || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">dir /b</code>
|-
| نمایش فایل‌های مخفی هم || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">dir /a</code>
|-
| پاک کردن صفحهٔ نمایش || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">cls</code>
|-
| نمایش تاریخچهٔ دستورات اجراشده در همین پنجره || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">doskey /history</code>
|-
| رفتن به دستور قبلی (بدون تایپ دوباره) || کلید جهت‌دار بالا (↑)
|-
| تکمیل خودکار نام فایل/پوشه || کلید Tab
|}
== مدیریت فایل‌ها و پوشه‌ها ==
{| class="wikitable" style="direction:rtl; width:100%;"
|-
! توضیح !! دستور
|-
| ساخت پوشهٔ جدید || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">mkdir [نام]</code>
|-
| حذف یک پوشهٔ خالی || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">rmdir [نام]</code>
|-
| حذف یک پوشه به همراه محتویات آن || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">rmdir /s /q [نام]</code>
|-
| حذف یک فایل || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">del [نام فایل]</code>
|-
| کپی کردن فایل || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">copy [مبدأ] [مقصد]</code>
|-
| کپی کردن یک پوشه به همراه زیرپوشه‌ها || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">xcopy [مبدأ] [مقصد] /E /I</code>
|-
| انتقال یا تغییر نام فایل/پوشه || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">move [مبدأ] [مقصد]</code>
|-
| تغییر نام فایل || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">ren [نام قدیم] [نام جدید]</code>
|-
| نمایش محتویات یک فایل متنی || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">type [نام فایل]</code>
|-
| ساخت یک فایل متنی خالی || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">echo. > [نام فایل]</code>
|}

== اطلاعات سیستم ==
{| class="wikitable" style="direction:rtl; width:100%;"
|-
! توضیح !! دستور
|-
| نمایش اطلاعات کامل سیستم‌عامل و سخت‌افزار || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">systeminfo</code>
|-
| نمایش نسخهٔ ویندوز || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">ver</code>
|-
| نمایش لیست فرآیندهای در حال اجرا || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">tasklist</code>
|-
| متوقف کردن یک فرآیند با نام || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">taskkill /IM [نام] /F</code>
|-
| متوقف کردن یک فرآیند با شناسه (PID) || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">taskkill /PID [شماره] /F</code>
|-
| مشاهدهٔ فضای خالی و مصرفی دیسک || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">wmic logicaldisk get size,freespace,caption</code>
|}

== شبکه ==
{| class="wikitable" style="direction:rtl; width:100%;"
|-
! توضیح !! دستور
|-
| نمایش تنظیمات شبکه (IP، Gateway و...) || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">ipconfig</code>
|-
| نمایش اطلاعات کامل و پیشرفتهٔ شبکه || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">ipconfig /all</code>
|-
| تست اتصال به یک آدرس || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">ping [آدرس یا IP]</code>
|-
| ردیابی مسیر بستهٔ اطلاعاتی تا مقصد || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">tracert [آدرس]</code>
|-
| نمایش اطلاعات DNS یک دامنه || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">nslookup [دامنه]</code>
|-
| پاک کردن کش DNS || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">ipconfig /flushdns</code>
|-
| نمایش اتصالات فعال شبکه و پورت‌ها || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">netstat -an</code>
|}

== کاربران و دسترسی‌ها ==
{| class="wikitable" style="direction:rtl; width:100%;"
|-
! توضیح !! دستور
|-
| نمایش نام کاربری فعلی || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">whoami</code>
|-
| نمایش لیست کاربران سیستم || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">net user</code>
|-
| ساخت کاربر جدید || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">net user [نام] [رمز] /add</code>
|-
| تغییر رمز عبور یک کاربر || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">net user [نام] [رمز جدید]</code>
|}

== دستورات پرکاربرد دیگر ==
{| class="wikitable" style="direction:rtl; width:100%;"
|-
! توضیح !! دستور
|-
| نمایش راهنمای یک دستور || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">[دستور] /?</code>
|-
| نمایش لیست تمام دستورات موجود || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">help</code>
|-
| اجرای یک برنامه با نام || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">start [نام برنامه]</code>
|-
| خروج از CMD || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">exit</code>
|-
| باز کردن ابزار ویرایش رجیستری || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">regedit</code>
|-
| اجرای ابزار مدیریت دیسک || <code style="direction:ltr; display:inline-block;">diskmgmt.msc</code>
|}

== نوشتن فایل Batch (.bat) ==

فایل‌های <code style="direction:ltr;">.bat</code> برای اجرای خودکار مجموعه‌ای از دستورات CMD استفاده می‌شوند. نمونه‌ای ساده:

<pre style="direction:ltr; text-align:left;">
@echo off
echo Hello, this is a batch file!
mkdir NewFolder
cd NewFolder
echo Done!
pause
</pre>

توضیح خطوط:
* <code style="direction:ltr;">@echo off</code>: از نمایش خود دستورات در خروجی جلوگیری می‌کند.
* <code style="direction:ltr;">pause</code>: اجرای فایل را متوقف می‌کند تا کاربر یک کلید بزند (برای دیدن خروجی).

== نکات و بهترین شیوه‌ها ==

* قبل از استفاده از دستورات حذف (<code style="direction:ltr;">del</code>، <code style="direction:ltr;">rmdir /s</code>)، از مسیر و نام فایل/پوشه مطمئن شوید؛ این عملیات‌ها معمولاً قابل بازگشت نیستند.
* برای اجرای دستوراتی که نیاز به دسترسی سطح بالا دارند (مثل تغییر تنظیمات شبکه یا سیستم)، CMD را با «Run as administrator» باز کنید.
* از تکمیل خودکار مسیرها با کلید Tab استفاده کنید تا از اشتباه تایپی جلوگیری شود.
* برای مسیرهایی که فاصله دارند، آن‌ها را داخل گیومه بگذارید، مثل <code style="direction:ltr;">cd "C:\My Folder"</code>